Πανεπιστήμιο Κρήτης > Εκλογές Συμβουλίου

Μια δύσκολη μετάβαση

(1/1)

Γιώργος Τζιρίτας:
Σε μια συγκυρία δύσκολη από κάθε άποψη το πανεπιστήμιο καλείται να αλλάξει σχήμα διοίκησης. Από τη μία πλευρά υπάρχουν τα λάθη του παρελθόντος. Η αλλαγή στη διοίκηση πήρε το χαρακτήρα πάλης ανάμεσα στο “καλό” και στο “κακό”, ανάμεσα στο “ένοχο παρελθόν” και το “ελπιδοφόρο μέλλον”. Η αστοχία, ανεξαρτήτως προθέσεων, είναι αυταπόδεικτη. Το κλίμα επιβαρύνεται και από τη δημοσιονομική περιοριστική πολιτική σε βαθμό ασφυξίας.

Ωστόσο η ιστορία δε διαγράφεται και το αύριο είναι στα χέρια των ίδιων των μελών του πανεπιστημίου. Σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία απαιτείται σύμπνοια και σεβασμός στους θεσμούς. Οι θεσμοί περιλαμβάνουν τόσο το κανονιστικό πλαίσιο, όσο και τα εκλεγμένα όργανα διοίκησης. Ζητούμενο επομένως είναι η μετάβαση να γίνει ομαλά και κυρίως να διαφυλαχθούν οι αρχές της αυτοδιοίκησης και της δημοκρατικής λειτουργίας.

Το πρώτο βήμα προς το νέο σχήμα διοίκησης συνίσταται στην εκλογή του Συμβουλίου. Πρέπει να διευκρινισθεί εξαρχής ότι δεν πρόκειται ούτε για Διοικητικο Συμβούλιο, ούτε για Συμβούλιο Διοίκησης. Είναι ένα Συμβούλιο με ρόλο στρατηγικό, πέραν και πάνω από την καθημερινή διοικητική δουλειά. Άρα τα μέλη του θα πρέπει να κρατηθούν σε απόσταση από τις υπηρεσίες του πανεπιστημίου, γιατί το Συμβούλιο δεν θα έχει εκτελεστική εξουσία. Τηρουμένων κάποιων αναλογιών θα έχει το ρόλο του νομοθέτη, του καθορισμού του κανονιστικού πλαισίου σε προγραμματική βάση. Κι επίσης θα είναι όργανο ελέγχου του απολογισμού της διοίκησης. Οι αρχές αυτές θα πρέπει να είναι σαφείς για όλους, και ιδιαίτερα για το πρώτο Συμβούλιο που θα εκλεγεί.

Απαιτείται επομένως τα εσωτερικά μέλη που θα εκλεγούν στο πρώτο Συμβούλιο να ενστερνίζονται το ρόλο που ορίζει ο Νόμος για το Συμβούλιο. Ο πειρασμός φαίνεται να είναι μέγας για αξιοποίηση της θέσης του συμβούλου για σκοπούς που ο Νόμος δεν προβλέπει. Ο Νόμος αναθέτει αρμοδιότητες στο Συμβούλιο που αφορούν στην έγκριση των στρατηγικών επιλογών και στη σύνδεση με την κοινωνία. Το πανεπιστήμιο καλείται να εκλέξει μέλη που έχουν συναίσθηση του ιστορικού ρόλου του πανεπιστημίου και γι'αυτό θα είναι θεματοφύλακες των αξιών που αντιπροσωπεύει. Δεν θα πρέπει να επιλέξει υποψηφίους που θα μπορούσαν να επιδιώξουν ένα παρεμβατικό ρόλο στη διοίκηση, που θα μπορούσαν να έχουν την τάση εγκαθίδρυσης κέντρων εξουσίας. Η χειρότερη εξέλιξη για τη διοίκηση θα είναι ο κατακερματισμός, οι παρεμβάσεις, η δυαρχία ή τα ασύμβατα κέντρα εξουσίας. Η δημοκρατική λειτουργία απαιτεί να υπάρξει σεβασμός των θεσμών και διάκριση των εξουσιών με βάση τις αρμοδιότητες που ανατίθενται σε κάθε όργανο διοίκησης.

Τα εξωτερικά μέλη θα πρέπει να μπορούν να φέρουν νέες ιδέες στο πανεπιστήμιο και να προβάλουν το έργο του προς τα έξω, και προς την κοινωνία και προς τα άλλα ιδρύματα και προς τη διεθνή κοινότητα. Θα ήταν προτιμότερο να αποφευχθεί η εκλογή τοπικών παραγόντων, ακόμα κι αν διακρίνονται για τη στήριξή τους στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Με προσοχή θα μπορούσαν να επιλεγούν ομότιμοι καθηγητές που είχαν λαμπρή ακαδημαϊκή πορεία σε άλλα ιδρύματα. Το ευκταίο θα ήταν να μετάσχουν στο Συμβούλιο του Πανεπιστημίου Κρήτης απόφοιτοι του ιδρύματος που διαπρέπουν εκτός Ελλάδας και κατά προτίμηση στην Ευρώπη, ή γενικότερα καθηγητές από την αλλοδαπή. Έχουμε ανάγκη από πρεσβευτές που θα μεταφέρουν σε διεθνείς οργανισμούς και στη διεθνή επιστημονική κοινότητα την αξία της επιστημονικής παραγωγής του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Τελικά το Συμβούλιο δεν θα είναι ούτε η καταστροφή, ούτε η σωτηρία του πανεπιστημίου. Θα πρέπει ωστόσο να αξιοποιηθεί για να βελτιώσει το Πανεπιστήμιο Κρήτης την εικόνα του και τη σχέση του με τον εγγύτερο και τον ευρύτερο περίγυρό του.

Το μεγάλο κενό και πρόβλημα στη λειτουργία του πανεπιστημίου, ιδιαίτερα στη μεταβατική περίοδο που θα περάσει είναι η κατάργηση του Πρυτανικού Συμβουλίου. Το Πρυτανικό Συμβούλιο στο ισχύον σχήμα διοίκησης είναι το κύριο εκτελεστικό όργανο στο πανεπιστήμιο. Ο Νόμος 4009/2011 δεν προβλέπει συλλογικό εκτελεστικό όργανο. Η εκτελεστική εξουσία συγκεντρώνεται σε ένα μονομελές όργανο, τον Πρύτανη, που θα μπορεί να συνεπικουρείται από τους Αναπληρωτές Πρύτανη. Γενικά ο Νόμος 4009/2011 χαρακτηρίζεται από την ενδυνάμωση των μονομελών οργάνων, σε βάρος των συλλογικών οργάνων. Το μείζον ζήτημα με το νέο νόμο είναι η αποδυνάμωση των συλλογικών οργάνων, συμπεριλαμβανομένου και του νεοσύστατου Συμβουλίου.

Ωστόσο η άσκηση της καθημερινής διεύθυνσης των υπηρεσιών του ιδρύματος απαιτεί την ύπαρξη ενός συλλογικού εκτελεστικού οργάνου. Θα πρέπει άμεσα, πριν την εκπνοή του τρέχοντος έτους, να υπάρξει η θεσμική προετοιμασία, ώστε η εκτέλεση των αποφάσεων του πανεπιστημίου να επιτελείται από ένα συλλογικό όργανο διοίκησης, που για λόγους ιστορικής συνέχειας θα πρέπει να είναι το Πρυτανικό Συμβούλιο. Να ξανασυζητηθεί η σύνθεσή του, ως προς τα θεσπιζόμενα στο Νόμο 2083/1992, αν αυτό χρειάζεται. Ας συζητηθούν οι αρμοδιότητές του ως προς το Συμβούλιο και τη Σύγκλητο που θεσμοθετούνται με το Νόμο 4009/2011. Δεν πρέπει όμως να γίνει άκριτα δεκτή η κατάργησή του για τις συγκυριακές πολιτικές ανάγκες μιας άστοχης “μεταρρύθμισης”.

Πλοήγηση

[0] Λίστα μηνυμάτων

Μετάβαση στην πλήρη έκδοση